Op mijn dertiende kwam ik voor het eerst in aanraking met internet. Op school was in de bibliotheek nu ook een mediatheek met glanzend nieuwe computers waar wij aan mochten werken. De computers hadden internet en de klasgenootjes die daar al eens mee gewerkt hadden, wezen de anderen de weg. Voor ik het wist had ik een emailadres bij Hotmail. Niet veel later ontdekte ik het online chatten. Ik denk dat ik toen met recht een internetverslaafde genoemd mocht worden.

Niet dat ik verder zoveel wist van internet, maar dat chatten vond ik echt geweldig. Je kon zo’n beetje alles aan jezelf verzinnen, van je naam tot je leeftijd en uiterlijk. Samen met mijn klasgenootjes, die dit ook helemaal geweldig vonden, besteedden we er uren aan na schooltijd en in tussenuren.

Het leukste aan het chatten was natuurlijk de jongens. Ik kan je vertellen dat ik als dertienjarige van niemand sjans had, ook al wilde ik dat ontzettend graag. Ik was klein, had kort haar, een rare bril en kleren die me niet pasten. Wat ook niet meehielp was dat ik ontzettend verlegen was.  

Nee, ik was niet zo goed met woorden. Niet als ik ze in iemands gezicht moest zeggen dan. Maar iets opschrijven, daar was ik veel beter in! En als de enige die je daarbij recht in de ogen hoeft te kijken je computerscherm is, wordt de drempel nog een stukje lager.

Tegenwoordig hoor je ontzettend veel over cyberpesten. Hate-sites over een klasgenootje die je niet mag, stalken en bedreigen via msn is de normaalste zaak van de wereld geworden. Het enige wat ik deed toen ik zo oud was, is flirten met jongens die veel ouder waren – of die ook deden alsof. Het bleef onschuldig, maar als ik van wat jongere meiden hoor wat er nu allemaal gebeurt! 

We zijn met z’n allen gewend geraakt aan internet, bijna iedereen heeft het. De meeste mensen kunnen hun weg er inmiddels op vinden en als je uitgeleerd bent, is het tijd voor andere dingen. Je maakt een website over jezelf, praat met je vrienden op msn, zet je hele leven op een blog of sluit je aan bij een forum voor mensen met dezelfde interesse als jij. Je kunt jezelf zijn of anoniem blijven, wat je wilt. Tijd voor ontspanning, entertainment en gezelligheid. Zou je denken. 

In de afgelopen tien jaar ben ik nogal wat rottigheid tegen gekomen op internet. Zelf ben ik er nooit slachtoffer van geworden, maar wat ik om me heen heb zien gebeuren is vreselijk.

Omdat er op internet een zekere mate van afstandelijkheid bestaat, is de kans groot dat je makkelijker stappen neemt die je oog in oog met iemand misschien nooit zou durven of doen. Dat kan betekenen dat je je, zoals ik ooit, voordoet als iemand anders tijdens het chatten om in de smaak te vallen bij iemand. Van een saai grijs muisje dat nooit opgemerkt wordt kun je ineens een playmate zijn, met lang golvend blond haar en de ideale maten. Grappig. 

Een meisje dat ik ken is maandenlang bedreigd via email en msn. Door mensen die ze kende, die vrienden opgetrommeld hadden om maar zoveel mogelijk rotopmerkingen tegen haar te maken. Niet zo gezellig.

En hoe vaak gebeurt het niet dat een boze ex naaktfoto’s of filmpjes van zijn of haar ex het wereldwijde web op knalt? Als je even zoekt kom je duizenden van dit soort gevallen tegen. Leuk, als je nieuwe werkgever je googelt. Want ja, dat doen ze tegenwoordig vaker dan je denkt.  

Wat me opvalt, is dat de grens zo laag is op het internet, dat iedereen alles maar zegt. Dat geldt voor msn, maar ook op fora en in mailtjes zijn mensen harder dan in het echt. Ik weet dat er hier genoeg mensen tegen kunnen protesteren, genoeg mensen die zeggen dat ze alles wat ze op internet zeggen ook in het echt zouden zeggen, maar ik geloof daar niets van. Er zijn natuurlijk van die mensen die echt totaal geen greintje gevoel hebben, maar dat zijn er niet zoveel. Als er iets naars over je gezegd wordt, raakt dat je ergens. Of je nu sterk in je schoenen staat en het gemakkelijk naast je neerlegt, of dat je misschien iets onzekerder bent en het je persoonlijk aantrekt. In zo’n geval kunnen woorden echt pijn veroorzaken.  

Ik denk dat er heel veel mensen zijn die niet beseffen wat de impact kan zijn van een zin op msn of forum, of in een mailtje. Hoe vaak zie je geen misverstanden ontstaan op internet, gewoon omdat je bij iets wat je schrijft geen lichaamstaal kunt gebruiken. Smilies doen het nu eenmaal niet zo goed als je lichaam in het echt en er worden vaak verwarrende signalen mee afgegeven. Een zin als: Wat ben jij lelijk, zeg, kan op verschillende manieren bedoeld en opgevat worden. Iemand kan het persoonlijk nemen en denken dat je hem of haar lelijk vindt, terwijl jij het misschien met een dikke knipoog of een sarcastische ondertoon bedoelt. Dat komt niet over op internet.

De enige situatie waarin bij mij conflicten uitgelopen zijn op ruzies, is op msn. Elk woord wat je zegt is nuanceloos en wordt precies zo opgevat als het er staat, want dat is het enige wat de ontvanger ziet. Misverstanden liggen dus op de loer. 

Naast misverstanden zie ik ook veel mensen kritiek op elkaar uiten. Ja, maar dat doe ik in het echt ook, zeggen ze dan. In sommige gevallen denk ik: Ja, maar dan zou je wel een stuk subtieler zijn. Het ergste wat je op internet kan gebeuren is een boze mailwisseling of iets dergelijks, in het echte leven heb je al gauw een gebroken neus als je niet uitkijkt. Ik geloof niet dat mensen dat ervoor over hebben. De gebroken neus dus. Tuurlijk niet. Wie wil er nou een gebroken neus, nou? Als iedereen constant precies zou zeggen wat hij dacht, zonder te nuanceren, dan zou iedereen constant met elkaar knokken. Au.  

Weet je dat er gevangenisstraf staat op het bedreigen van mensen op internet? Op het dreigen met seksuele intimidatie via internet? Op beiden staat een gevangenisstraf van twee jaar plus een boete. Als je dit via een brief zou doen, zou er nog eens een jaar bijkomen. Denk daar nog eens over na de volgende keer als je iemand neerhaalt met gemene woorden of overhaalt te strippen voor de webcam. Je kunt het wel onschuldig bedoelen, maar bedoelingen lees je niet tussen de regels door op internet. Je computerscherm voelt niets van kwade woorden, de mens aan de andere kant voelt ze des te meer. 

Ik heb op verschillende fora nu meegemaakt dat er mensen ‘weg’ moesten omdat ze te gemeen waren, de andere leden afkraakten of zelfs bedreigden. Dat alles en plein public. En het dan raar vinden en vooral belachelijk dat ze weg moeten. What you give is what you get, ken je die uitspraak? Als je vuilbekkerij en rottigheid brengt, kun je het op een bepaald moment terugverwachten. Als er genoeg mensen zijn die het niet meer pikken om zo behandeld te worden.  

Het beste zou zijn als iedereen zijn oordelen of gemene opmerkingen over personen voor zich hield en deed waar ze voor gekomen zijn: praten met gelijkgestemden. Als je komt om te schelden, ga dan bij een community die dáár een hobby van maakt.  

Het overgrote deel van de mensen zit op internet voor ontspanning, plezier en contact met gelijkgestemden. Net als in het echt. Met een heel klein beetje moeite zorgen we er voor dat we het voor elkaar gezellig houden. Heb je geen zin om die moeite te doen, ga dan niet nog meer schelden als je krijgt wat je schenkt…