Begin 2009, de tijd van de goede voornemens, wilde ik weer eens iets anders dan de standaard portfoliofoto’s. Na bijna 10 jaar professioneel met filmen bezig te zijn geweest, vond ik de fotosessies in of buiten de studio te kortdurend en te weinig uitdagend. Vanwege ander werk kan ik niet meer filmen en heb ik me in mijn vrije tijd volledig gestort op fotografie als alternatief. Het zou mooi zijn als ik fotografie zou kunnen combineren met de mooie onderdelen van het filmen: na een grondige voorbereiding met een team een piekprestatie leveren en dan met elkaar genieten (soms ook balen) van het resultaat. Nu is fotografie natuurlijk heel wat anders dan filmen, maar… wie niet waagt, die niet wint. Als je het niet eens onderzoekt, kom je er nooit achter.

Om een vertrekpunt te hebben, bedacht ik dat er iets zou kunnen met een muzieknummer als een soort leidraad om een fotoverhaal te maken. Daarnaast wilde ik er drama in en leek het me leuk om dit basisprincipe van begin af aan uit te werken met vier of vijf modellen. Dat zou de individuele betrokkenheid alleen maar vergroten, omdat elk model er ook echt iets van zichzelf in kon stoppen. Ik had op Photoplace al wel gezien dat er veel modellen in soorten en maten zijn. Ook modellen die weleens iets anders willen dan de standaard foto’s of aangeven dat ze meer willen met drama en expressies. Daarom heb ik op het forum een oproep geplaatst voor een aantal gemotiveerde, enthousiaste en meedenkende modellen. De oproep kon niet anders dan vaag zijn, omdat er gewoonweg nog geen concreet uitgewerkt plan was.

Na een week of drie konden we aan de slag met vier modellen. Al snel kozen we volgens het principe van de meeste stemmen voor het nummer Everybody Hurts in de uitvoering van The Corrs. Deze uitvoering is niet zo bekend als die van REM en bijkomend voordeel was ook dat drie van de vier leden vrouw zijn. Dit bood perspectieven om het nummer live te playbacken met onze vrouwelijke modellen. En uiteraard leent het nummer zich perfect voor drama-achtige invulling. Je kunt het nummer onderscheiden in drie soorten boodschappen: 

Everybody hurts.     
You’re not alone. Take comfort in your friends.
Hold on. 

Deze driedeling zou ook de basis van het scenario worden voor de hele fotoclip. In het eerste deel vier gespeelde items waarin iemand ‘hurt’ is. In het tweede deel komen de vier individuen elk met hun eigen ervaring bij elkaar; You’re not alone. In het derde deel vinden ze samen troost in de harmonie die muziek biedt: het laatste deel van het live concert geplaybackt (Hold on). Het verbindend element zou gevormd worden door de muziekinstrumenten. Daarom zie je het instrument/de rol uit het concertdeel bij iedereen terug in het drama-item. Omdat we over een echt theaterpodium konden beschikken, leek een bezetting van vier personen wat iel en hebben we er een vijfde bij gezocht. Dat werd de zus van een van de modellen, ook lid van Photoplace, die zo ook mooi ingepast kon worden in een drama-item. 

Resteerde de invulling van de vier drama-items voor het belangrijkste deel van de clip. Ieder model heeft daar eigen ideeën voor aangedragen. Op dat moment ontstond bij mij ook het gevoel van motivatie en vertrouwen in elkaar. Een aantal modellen kwam met nogal persoonlijke ‘hurt’-ervaringen als idee om uit te werken. Zoiets kan heel moeilijk liggen en daarom beter om zo’n thema maar niet te nemen. Maar het kan ook juist een hele zinvolle betekenis hebben. Door de contacten hierover begon meer en meer een samenwerkingsband te groeien. Om privacyredenen ga ik niet vertellen of we uiteindelijk ook echt persoonlijke ervaringen gebruikt hebben. De laatste stap was het schrijven van mini-scenariootjes voor de vier drama-items en het maken van shotlists van de foto’s die er per se in moesten komen. 

Tijdens het hele project hebben we veel gecommuniceerd: kennismakingsafspraken, telefoontjes en vooral heel veel mailen. Ik heb continu aan iedereen uitgelegd wat ik deed, wat ik bedacht en waarom dat zo was. Altijd met de vraag om feedback die ik dan ook kreeg. Ook de vier mini-scenario’s en shotlists hebben we met z’n allen gedeeld zodat iedereen zich bij het geheel betrokken bleef voelen en iedereen van elkaar wist wat de anderen deden. Naarmate het project vorderde en de shootdatums naderden, kregen we er met z’n allen steeds meer plezier in en begon het ook steeds spannender te worden. 

Gaandeweg de ontwikkeling van de ideeën stelden we onszelf een aantal doelen rond de vier drama-items:

·         balans tussen de (heftigheid van de) vier items;

·         integere, discrete foto’s en niet expliciet, platvloers: het beeld laten spreken;

·         geen hurt-situaties met vier keer een vrouw in een traditionele slachtofferrol;

·         niet vier items met dood erin;

·         opbouw per item: eerst een of meer snapshots in fullcolor ter kennismaking met degene die iets overkomt, daarna de opbouw naar het hurt-moment met minder kleur  en tot slot de reactie op de gebeurtenis in zwart-wit. 

Vanwege de gevoeligheid van de onderwerpen heb ik tijdens de voorbereidingen, bij de shoots en ook daarna voortdurend mijn voelsprieten uit gehad. Ik wilde er van overtuigd zijn en blijven dat de modellen zich goed bleven voelen bij het onderwerp en bewust of onbewust geen grenzen zouden overschrijden. Net als in een film hadden ze ook rol-namen. Dat maakt het makkelijker om iets heftigs buiten jezelf te houden. Gelukkig viel het allemaal reuze mee en bleek dat de modellen zich allemaal goed hadden voorbereid. Ze wisten goed waar ze mee bezig waren en hoever ze wilden gaan. 

Hierna een korte uitleg bij de vier drama-items. 

Mijn zus is verslaafd
Dit item gaat over het gevecht van iemand tegen de verslaving van haar zus. Samantha en Jennifer, in het echt ook zussen, namen dit item voor hun rekening. De dames hadden het goed voorbereid. Er waren vier verschillende momenten in tijd en dus ook vier verschillende kledingsets. Samantha moest in toenemende mate verval vertonen en dat deed ze prima, ook met haar make-up. Jennifer had nog weinig camera ervaring. Desondanks heeft ze een aantal fraaie expressies neergezet van haar machteloosheid tegen de verslaving van haar zus. Het concept wijkt iets af van de andere items. Hier zit niet echt één hurt-moment in.

Mijn vriendin pleegde totaal onverwacht zelfmoord
Wilma nam dit item voor haar rekening. We hadden echter nog wel een vriendin nodig die zelfmoord wilde plegen. Ik vond een foto met een lege doos pillen op een bed te oubollig. Daarom kozen we voor zelfmoord door verdrinking in een bad. Ook wel na een overdosis pillen, maar die komen niet in beeld. Via een oproep op het forum voor een ‘onderwatermodel’ kwamen we in contact met Allette. Ze is behalve site-administrator van Photoplace ook een erkend (portret)fotograaf. Daarnaast weet ze wat modellenwerk is en kan ze goed acteren. Dat laatste heeft ze weer bewezen. De foto’s waarop ze onder water verdwijnt met haar mond open, ogen wijd open en pupillen helemaal naar boven gerold waren zo bizar echt dat we er tijdens de shoot helemaal stil van werden. Heel knap hoe ze dat deed. En ook hoe ze op alle foto’s daarna op dezelfde manier dood bleef. Dat klinkt makkelijker dan het is. Eén keer de pupillen in een andere stand en het is al niet meer geloofwaardig. 

Ook Wilma zette haar stempel in positieve zin. De manier waarop ze haar vriendin uit bad trekt en daarna probeert te reanimeren vind ik aandoenlijk. En de slotfoto spreekt helemaal boekdelen als Wilma, nadat de reanimatiepogingen mislukt zijn, machteloos over het dode lichaam van haar vriendin valt. 

Gekwetst door een onbekende
Sarah speelt een klassieke zangeres die na een studio-opname naar huis fietst. Onderweg wordt ze klemgereden en een auto ingesleurd. Daarna staat de auto op een modderig bospad. Als de auto wegrijdt, blijft Sarah achter; liggend in de modder en uiteraard zwaar aangeslagen. Je krijgt niet te zien wat er gebeurd is, maar je hebt ook niet veel fantasie nodig om daar zelf iets bij te bedenken. Daarna krabbelt ze ontdaan en boos overeind. Eenmaal thuis staat en zit ze verdwaasd en met haar gescheurde kleren nog aan onder de douche om alle vuiligheid letterlijk en figuurlijk van zich af te spoelen. 

Dat zijn nogal wat heftige expressies achter elkaar. Die zet Sarah zonder veel regie-aanwijzingen neer alsof het haar dagelijkse werk is. Het zijn ook de foto’s waar veel mensen op reageren met “prachtige platen”. Zelf ben ik daar dubbel in. Ik vind het ook mooie foto’s en knap gedaan van Sarah. Maar ik heb nog steeds ook iets van “hoe kun je een foto van een zo ontzettend gekwetste vrouw in vredesnaam nou mooi vinden”. Dat had ik al toen ik ze maakte en dat dubbele gevoel is niet weg. 

Gekwetst door het noodlot
Joyce zou gekwetst worden door het noodlot; haar vriend verongelukt. Daar heb je dan wel een vriend voor nodig. Gelukkig was de vriend van Joyce met zijn zware motor bereid om mee te werken. Ook hier weer geen fake foto’s van een motor bij een boom met een slachtoffer ernaast. Ons motto was: laat de foto’s en de manier waarop ze in elkaar overgaan maar zelf spreken. Dat is gebeurd en de rouw-foto’s van Joyce bij de boom liegen er niet om. Ik vond het zelf te ver gaan om Joyce te vragen een echte foto van haar vriend bij de boom te zetten. Maar ze wilde het zelf, omdat ze dat echter vond. Professioneel opgepakt en het voegt natuurlijk wel iets toe. 

Er gebeurde wel iets geks met mezelf achteraf. Bij de boom hebben we naast het rouwen ook ontzettend gelachen. Het is allemaal gespeeld en het verdriet van Joyce komt uit een plantenspuit. En toch kreeg ik bij het monteren tranen in m’n ogen (niet uit een plantenspuit) toen ik er zo geconcentreerd mee bezig was en met het vioolmuziekje ‘you are always on my mind’ eronder. Dat overkwam ook Joyce zelf later toen ze het voor het eerst terugzag. 

Over lachen gesproken. Bij alle triestigheid van de onderwerpen hebben we tijdens de shoots ook heel veel gelachen. Auto vast in de modder, Sarah die zich los rukte van haar ontvoerder (wat natuurlijk niet de bedoeling was), Samantha en Jennifer die regelmatig niet bijkwamen van het lachen wat dan weer erg aanstekelijk werkt, Allette die proestend van het lachen weer boven water kwam, Wilma die tijdens het reanimeren haar arsenaal ‘gekke bekken’ open trok, met Joyce bij de boom enzovoort. Dat relativeert natuurlijk lekker. 

Concertshoot
Op 3 mei waren we voor het eerst met z’n allen tegelijk bij elkaar en voegde ook visa Steffie zich bij ons. Het was de dag waarop we de concertshoot zouden playbacken in het plaatselijk theatertje. Terwijl Steffie met de visa & hair bezig was en ik met het inhangen en inregelen van de theaterverlichting ontdekten de wachtende modellen de gymzaal. Binnen de kortste keren hingen ze op z’n kop in de ringen, klommen in de touwen of waren ze bezig met stokken en basketballen.

N a de lunch begonnen we met de playback van het liveconcert van Everybody Hurts in de uitvoering van de Corrs. En dat klonk me daar toch mooi! Ik had het geluid keihard gezet zodat de eigen instrumenten niet te horen waren en Sarah leefde zich helemaal uit door uit volle borst mee te zingen. Niet zo gek dat al spoedig de eerste fans de zaal in kwamen (die ik vergeten was af te sluiten). 

Het zag er zo verbluffend echt uit dat ik nog even overwogen heb om m’n filmcamera thuis op te halen. Maar ik merkte ook dat de vermoeidheid de kop begon op te steken en daarmee de concentratie te verzwakken, ook bij mezelf. En bij filmen moet het echt van voor tot achter helemaal kloppen. Niet eenvoudig met vijf modellen tegelijk waarvan er een paar moe begonnen te worden. Dat dus maar niet gedaan. 

Na nog wat vrije shoots hebben we de dag en tevens het actieve deel van het project met z’n allen beëindigd bij de chinees. Daarna begon voor mij het verwerken van 800 foto’s en het monteren van de clip. Voor onszelf hebben we een dvd met een strakke clip in HD-kwaliteit. Voor anderen heb ik een versie gemaakt voor youtube. Die is korter, wat anders van opbouw en een stuk minder in kwaliteit door de beperkingen van youtube. Maar voor wie toch een indruk wil krijgen is hier de link:

  http://www.youtube.com/watch?v=0a8eFDrcTIg

Conclusie
Samenvattend kan ik het niet beter verwoorden dan een van de modellen: “Al zijn alle foto’s mislukt of vindt iedereen ze waardeloos, de ervaring om op deze manier mee te hebben gewerkt aan zo’n project neemt niemand me meer af. Geweldig om te doen!” En dat is precies hoe we er allemaal over denken. Gelukkig heeft het project toch ook naast een mooie dvd-clip een hele serie foto’s voor iedereen opgeleverd; mooie foto’s, leuke snapshots en ook heel veel leuke backstagefoto’s.

Het is bijzonder om met zeven mensen die elkaar niet kennen zo’n project te doen. Ik had ook nog nooit met een van de modellen gewerkt. Maar al die tijd herkende ik het sfeertje zoals ik dat ook ken van het forum van Photoplace: gezellig en relaxed. Nooit heb ik iets gemerkt van jaloezie, onderlinge concurrentie, gevoel beter te zijn dan anderen enzovoort. En als de stemmen al een keer staakten, legde iedereen zich zonder morren neer bij mijn keuzes. Hoewel ik met het filmen veel moois heb meegemaakt, mag ook dit project in mijn rijtje bijzondere ervaringen die ik niet gauw zal vergeten. 

Ton,
Op het Photoplace forum bekend als Ton Canon
Mei 2009